Nowa osoba w obsłudze klienta otrzymuje login do systemu z danymi kilku tysięcy klientów. Ktoś musi jej powiedzieć, czego nie wysyłać mailem, co zrobić z prośbą o kopię danych i komu zgłosić pomyłkę z załącznikiem. Zwykle robi to szkolenie z RODO. Wyjaśniamy, czego wymagają przepisy, a co jest dobrą praktyką.
W skrócie:
- RODO nie ma przepisu, który wprost nakazuje szkolić wszystkich pracowników. Wymaga jednak odpowiednich środków organizacyjnych i działań, dzięki którym osoby z dostępem do danych przetwarzają je wyłącznie na polecenie firmy, chyba że wymaga tego od nich prawo Unii lub prawo krajowe. Szkolenie jest typowym sposobem realizacji tych obowiązków.
- Za szkolenia odpowiada firma jako administrator, a firma przetwarzająca dane na zlecenie klienta także wobec własnych pracowników. Inspektor ochrony danych, jeśli firma go wyznaczyła, je monitoruje i doradza.
- RODO ani ustawa o ochronie danych osobowych nie określają programu, formy ani częstotliwości szkolenia.
- Firma musi umieć wykazać, że przestrzega zasad przetwarzania, a dokumentacja szkoleń pomaga to zrobić. Zaświadczenie ze szkolenia nie jest upoważnieniem do przetwarzania danych.
Szukasz gotowego szkolenia? Zobacz nasz kurs RODO online dla pracowników firm.
Czy szkolenie z RODO jest obowiązkowe?
Nie wprost. RODO nie zawiera przepisu, który nakazuje każdej firmie szkolić wszystkich pracowników, a ustawa o ochronie danych osobowych też go nie ma. Jedyny przepis RODO, który wymienia „właściwe szkolenia” jako obowiązkowy element, dotyczy wiążących reguł korporacyjnych, czyli narzędzia przekazywania danych w grupach przedsiębiorstw.
Brak przepisu, który wprost nakazuje szkolenie, nie zwalnia jednak firmy z przygotowania personelu do bezpiecznej pracy z danymi. RODO nakłada obowiązki, których trudno dopełnić bez przeszkolenia ludzi:
- administrator wdraża odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, aby przetwarzanie odbywało się zgodnie z RODO i aby móc to wykazać (art. 24 ust. 1),
- administrator oraz podmiot przetwarzający podejmują działania, by każda osoba działająca z ich upoważnienia, która ma dostęp do danych, przetwarzała je wyłącznie na polecenie administratora, chyba że wymaga tego od niej prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego (art. 32 ust. 4, art. 29),
- administrator odpowiada za przestrzeganie zasad przetwarzania i musi umieć wykazać ich przestrzeganie (art. 5 ust. 2, zasada rozliczalności).
Pracownik nie wykona poleceń firmy, jeśli ich nie zna. Dlatego szkolenie jest typowym sposobem realizacji tych obowiązków, choć RODO nie nakłada go wprost na każdą firmę. To nasz wniosek z przepisów.
Częsty błąd to powoływanie się na art. 32 ust. 1 lit. b RODO. Ten przepis dotyczy zdolności systemów do zapewnienia poufności, integralności, dostępności i odporności. O szkoleniach nie mówi.
Inne przepisy, które mówią o szkoleniach
- Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Podmioty kluczowe i ważne zapewniają edukację personelu z cyberbezpieczeństwa, a ich kierownik oraz osoba, której powierzono jego obowiązki w zakresie cyberbezpieczeństwa, raz w roku kalendarzowym przechodzą szkolenie. To szkolenie z cyberbezpieczeństwa, nie z RODO, i dotyczy tylko podmiotów objętych ustawą. Więcej we wpisie NIS2: kogo dotyczy.
- AI Act. Firma, która korzysta z systemów AI, podejmuje środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI swojego personelu i innych osób, które obsługują systemy AI w jej imieniu. Przepis nie wymaga zapewnienia określonego poziomu tych kompetencji u poszczególnych osób (art. 4 ust. 1 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2026/1744).
Kto odpowiada za szkolenie: firma czy inspektor ochrony danych?
Firma jako administrator danych. Obowiązki z art. 24 RODO są skierowane do administratora, a z art. 32 do administratora i podmiotu przetwarzającego. Jeśli Twoja firma przetwarza dane na zlecenie klienta, np. jako biuro rachunkowe albo dostawca IT, art. 32 dotyczy także jej.
Inspektor ochrony danych (IOD) ma inną rolę. Do jego zadań należy:
- informowanie firmy i pracowników o ich obowiązkach z przepisów o ochronie danych i doradzanie im (art. 39 ust. 1 lit. a),
- monitorowanie przestrzegania przepisów i polityk firmy, w tym działań zwiększających świadomość i szkoleń personelu uczestniczącego w przetwarzaniu (art. 39 ust. 1 lit. b).
Przepis nie wskazuje formy informowania, więc IOD może doradzić program albo sam poprowadzić część zajęć. Nie przejmuje przez to odpowiedzialności za szkolenia, która zostaje przy firmie.
Nie każda firma musi mieć inspektora. Firma prywatna wyznacza go obowiązkowo, gdy jej główna działalność polega na regularnym i systematycznym monitorowaniu osób na dużą skalę albo na przetwarzaniu na dużą skalę danych szczególnych kategorii lub danych o wyrokach i czynach zabronionych (art. 37 ust. 1 lit. b i c). W pozostałych przypadkach może go wyznaczyć dobrowolnie, a musi, jeżeli wymaga tego prawo Unii lub prawo krajowe (art. 37 ust. 4). Brak inspektora nie zwalnia firmy z obowiązków z art. 24 i art. 32.
Co powinno obejmować szkolenie z RODO?
Przepisy nie określają programu, formy, czasu trwania ani osoby prowadzącej szkolenie. Program dobierz do stanowiska i ryzyka. Rekomendujemy pięć obszarów:
- Zasady przetwarzania, w tym zasada integralności i poufności: przetwarzanie w sposób zapewniający odpowiednie bezpieczeństwo danych za pomocą odpowiednich środków technicznych lub organizacyjnych (art. 5 ust. 1 lit. f).
- Zakres własnego upoważnienia i polecenia firmy: do jakich danych pracownik ma dostęp i w jakim celu.
- Naruszenia ochrony danych: jak je rozpoznać i komu je zgłosić. Szczegóły w ramce poniżej.
- Żądania osób, np. o dostęp do danych albo ich usunięcie. Firma odpowiada bez zbędnej zwłoki, a najpóźniej w miesiąc od otrzymania żądania. Termin można przedłużyć o dwa miesiące tylko ze względu na skomplikowany charakter lub liczbę żądań, informując o tym osobę w pierwszym miesiącu i podając przyczyny opóźnienia (art. 12 ust. 3). Żądanie może trafić np. do handlowca albo do obsługi klienta. Bezpieczniej liczyć miesiąc od chwili, gdy żądanie wpłynęło do firmy, a nie od przekazania go osobie odpowiedzialnej, dlatego pracownik przekazuje je tej osobie od razu.
- Zasady bezpieczeństwa z polityk firmy: hasła, poczta, praca zdalna, narzędzia AI.
Naruszenie: kto, komu i kiedy zgłasza
- Pracownik zgłasza podejrzenie naruszenia niezwłocznie wewnątrz firmy, zgodnie z procedurą.
- Administrator zgłasza naruszenie Prezesowi UODO bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości nie później niż w 72 godziny po stwierdzeniu naruszenia, chyba że jest mało prawdopodobne, by skutkowało ryzykiem dla praw lub wolności osób (art. 33 ust. 1). W praktyce zgłoszenie przekazuje osoba, którą firma do tego wyznaczy. Zgłoszenie po 72 godzinach wymaga wyjaśnienia przyczyn opóźnienia, a termin liczy się w godzinach, także w soboty, niedziele i święta.
- Firma, która przetwarza dane na zlecenie klienta, zgłasza naruszenie bez zbędnej zwłoki temu klientowi jako administratorowi (art. 33 ust. 2).
- Administrator dokumentuje każde naruszenie, także to, którego nie zgłasza do urzędu (art. 33 ust. 5).
Kadry potrzebują innych przykładów niż marketing czy IT. Dlatego rekomendujemy część wspólną dla wszystkich i krótsze moduły dopasowane do działów. Gotowy kurs warto uzupełnić o procedury firmy: komu zgłaszać incydenty, gdzie przekazywać żądania i z jakich narzędzi wolno korzystać.
Jak często powtarzać szkolenie z RODO?
Żaden przepis RODO ani ustawy o ochronie danych osobowych nie określa, jak często szkolić pracowników. RODO mówi, że środki organizacyjne są w razie potrzeby poddawane przeglądom i uaktualniane (art. 24 ust. 1).
W komunikacie UODO z 14.10.2024 dyrektor Departamentu Kontroli i Naruszeń mówił, że ważne jest, by szkolenia były cykliczne i dostosowywane do nowych zagrożeń. Częstotliwości nie podał.
Rekomendujemy szkolenie:
- przed dopuszczeniem pracownika do danych,
- po zmianie procedur, systemów lub przepisów,
- po naruszeniu, dla osób, których dotyczyło,
- cyklicznie, np. raz w roku.
„Raz w roku” to nasza rekomendacja, nie wymóg RODO.
Jak udokumentować szkolenie z RODO?
Firma musi umieć wykazać, że przestrzega zasad przetwarzania (art. 5 ust. 2) i że wdrożyła odpowiednie środki (art. 24 ust. 1). Lista obecności, wynik testu czy zaświadczenie ukończenia pomagają to wykazać. Przepisy nie wskazują jednak, jakim dokumentem to zrobić, a RODO nie wymaga certyfikatu ze szkolenia.
Test wiedzy ma jeszcze jedną zaletę. RODO przewiduje, w stosownym przypadku, regularne testowanie, mierzenie i ocenianie skuteczności środków bezpieczeństwa (art. 32 ust. 1 lit. d). Wynik testu może być jednym ze sposobów takiej oceny.
Szkolenie to nie upoważnienie
Upoważnienia do przetwarzania danych udziela administrator, a pracownikom firmy działającej na zlecenie klienta także ta firma jako podmiot przetwarzający (art. 29). RODO i ustawa o ochronie danych osobowych nie określają jego formy. Pisemne upoważnienie przewidują jednak niektóre przepisy szczególne, np.:
- dla danych szczególnych kategorii, które kandydat lub pracownik przekazał z własnej inicjatywy i które pracodawca przetwarza na podstawie jego zgody (art. 22¹b § 3 Kodeksu pracy),
- dla osób, które przyjmują i weryfikują zgłoszenia wewnętrzne sygnalistów i podejmują działania następcze (art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie sygnalistów).
UODO wskazuje też, że firma powinna móc udowodnić, że upoważnienia udzieliła (poradnik dla pracodawców z 2018 r.).
Dobrze pokazuje to sprawa DPD Polska. Prezes UODO uznał w decyzji (nieprawomocnej), że samo odnotowanie zaliczenia testu z wiedzy o ochronie danych i automatycznie wygenerowany plik z ogólnikową formułką upoważnienia upoważnieniem nie są. Za niewdrożenie środków organizacyjnych w tym zakresie nałożył na spółkę 5,209 mln zł kary. Spółka szkoliła pracowników. W tej części sprawy problemem były upoważnienia.
W praktyce warto, by upoważnienie zawierało imię i nazwisko pracownika, zakres, datę i podpis osoby, która je wydaje. W polityce firmy dobrze też wskazać, kto może upoważnienia nadawać.
Czy za brak szkolenia grozi kara?
RODO nie przewiduje osobnej kary za brak szkolenia. Kara może dotyczyć naruszenia konkretnego obowiązku, np. bezpieczeństwa przetwarzania (art. 32) albo działania osób z upoważnienia (art. 29). Za naruszenie tych obowiązków grozi kara do 10 mln euro, a w przypadku przedsiębiorstwa do 2% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, przy czym stosuje się kwotę wyższą (art. 83 ust. 4 lit. a). Naruszenie zasad z art. 5, np. integralności i poufności, jest zagrożone karą do 20 mln euro, a w przypadku przedsiębiorstwa do 4% obrotu, przy czym stosuje się kwotę wyższą (art. 83 ust. 5 lit. a).
Kara nie jest automatyczna. Organ nakłada ją zależnie od okoliczności sprawy, obok albo zamiast innych środków (art. 83 ust. 2). Decydując o niej, bierze pod uwagę m.in. stopień odpowiedzialności firmy z uwzględnieniem środków technicznych i organizacyjnych wdrożonych na mocy art. 25 i 32 (art. 83 ust. 2 lit. d). Udokumentowane szkolenia mogą więc mieć znaczenie, choć to tylko jedna z wielu przesłanek.
E-learning czy szkolenie na sali?
Przepisy nie określają formy szkolenia, więc wybór należy do firmy. E-learning ułatwia przeszkolenie nowej osoby w dniu, w którym otrzymuje dostęp do danych, a wynik testu i data ukończenia zwykle zapisują się na platformie bez dodatkowej pracy. Szkolenie na sali sprawdza się przy omawianiu procedur, które dopiero powstają.
Forma ma mniejsze znaczenie niż treść. Pracownik powinien zobaczyć sytuacje ze swojego działu, a nie tylko przepisy.
Podsumowanie
- RODO nie nakazuje wprost szkolenia każdego pracownika, ale wymaga odpowiednich środków organizacyjnych i działań, by osoby z dostępem do danych działały na polecenie firmy. Szkolenie to typowy sposób realizacji tych obowiązków.
- Odpowiada firma jako administrator, a przy przetwarzaniu na zlecenie także podmiot przetwarzający. IOD monitoruje i doradza.
- Program, forma i częstotliwość zależą od firmy. Rekomendujemy szkolenie przed dopuszczeniem do danych, po zmianach, po naruszeniu i cyklicznie, np. raz w roku.
- Dokumentuj szkolenia, ale pamiętaj, że zaświadczenie to nie upoważnienie.
Powiązane wpisy: Phishing: jak rozpoznać i jak się bronić, Shadow IT: narzędzia, o których firma nie wie, NIS2: kogo dotyczy.
Szkolenie RODO online od eTechnologie
Nasz kurs RODO online dla pracowników firm ma część wspólną dla każdego pracownika i moduły dla działów: obsługi klienta i sprzedaży, marketingu, kadr oraz IT. Pracownicy ćwiczą na scenariuszach decyzyjnych reakcję na pomyłkę z załącznikiem, żądanie klienta i korzystanie z narzędzi AI. Kurs kończy się egzaminem i certyfikatem ukończenia. Wspiera realizację obowiązków firmy, ale sam nie zapewnia zgodności z RODO.
Źródła (stan prawny na 17.11.2026)
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO), art. 5, 12, 24, 29, 32, 33, 37, 39, 47, 83.
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245), art. 22¹b § 3; ustawa z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów, art. 27 ust. 2.
- Ustawa z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych.
- Komunikat UODO o decyzji wobec DPD Polska, 23.02.2026 (decyzja DKN.5112.1.2023, nieprawomocna).
- Komunikat UODO „Co piąta firma nie dba o szkolenia”, 14.10.2024.
- UODO, Ochrona danych osobowych w miejscu pracy. Poradnik dla pracodawców, 2018.
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 4 ust. 1 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2026/1744.
- Ustawa z 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. z 2026 r. poz. 20) w brzmieniu nadanym ustawą z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. poz. 252), art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. i, art. 8e ust. 1.
- Rozporządzenie Rady (EWG, Euratom) nr 1182/71 określające zasady dotyczące okresów, dat i terminów, art. 3.
Najczęstsze pytania
Czy szkolenie RODO dla pracowników jest obowiązkowe?
RODO nie ma przepisu, który wprost nakazuje szkolić pracowników (wyjątkiem są wiążące reguły korporacyjne). Wymaga jednak od firmy odpowiednich środków organizacyjnych (art. 24 ust. 1 RODO) i działań, dzięki którym osoby z dostępem do danych przetwarzają je wyłącznie na polecenie firmy, chyba że wymaga tego od nich prawo Unii lub prawo krajowe (art. 32 ust. 4 RODO). Szkolenie jest typowym sposobem realizacji tych obowiązków.
Kto odpowiada za szkolenie pracowników z RODO?
Firma jako administrator danych, a firma przetwarzająca dane na zlecenie klienta także jako podmiot przetwarzający wobec własnych pracowników (art. 24 ust. 1, art. 32 ust. 4 RODO). Inspektor ochrony danych, jeśli firma go ma, monitoruje m.in. szkolenia personelu i informuje pracowników o ich obowiązkach (art. 39 ust. 1 lit. a i b RODO), ale nie przejmuje odpowiedzialności za wdrożenie środków.
Jak często trzeba powtarzać szkolenie z RODO?
Przepisy RODO i ustawy o ochronie danych osobowych nie określają częstotliwości. Środki organizacyjne przegląda się i aktualizuje w razie potrzeby (art. 24 ust. 1 RODO). Rekomendujemy szkolenie przed dopuszczeniem do danych, po zmianie procedur lub przepisów, po naruszeniu i cyklicznie, np. raz w roku.
Czy certyfikat ze szkolenia RODO jest upoważnieniem do przetwarzania danych?
Nie. Zaświadczenie pomaga wykazać, że szkolenie się odbyło, ale nie jest upoważnieniem. Prezes UODO uznał w decyzji wobec DPD Polska (nieprawomocnej), że samo odnotowanie zaliczenia testu i automatycznie wygenerowany plik z ogólnikową formułką upoważnienia upoważnieniem nie są, bo nie można ich uznać za oświadczenie woli administratora.
Czy szkolenie RODO może odbyć się online?
Tak. RODO ani ustawa o ochronie danych osobowych nie określają formy szkolenia, jego programu, czasu trwania ani osoby prowadzącej, więc firma może wybrać szkolenie online. Liczy się to, czy pracownik wie, jak postępować z danymi na swoim stanowisku, i czy firma potrafi wykazać, że szkolenie się odbyło.
Czy pracownik musi zgłosić naruszenie do UODO w ciągu 72 godzin?
Nie. Zgłoszenie do UODO to obowiązek administratora: bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości w ciągu 72 godzin od stwierdzenia naruszenia, chyba że jest mało prawdopodobne, by skutkowało ono ryzykiem dla praw lub wolności osób (art. 33 ust. 1 RODO). Pracownik powinien od razu poinformować o zdarzeniu firmę, w sposób wskazany w jej procedurze.
Chcesz zobaczyć platformę na żywo?30-minutowa prezentacja online - pokażemy Spoti na Twoich przykładach.
Umów prezentację



