Handlowiec chce, żeby narzędzie AI skróciło długi mail od klienta. Specjalistka obsługi klienta wkleja do czatu całą reklamację, z imieniem, adresem i numerem zamówienia, i prosi o uprzejmą odpowiedź. Informatyk firmy, która obsługuje sklep internetowy klienta, kopiuje do narzędzia AI zgłoszenie błędu z danymi kupującego. Wyjaśniamy, co w takich sytuacjach mówią RODO i AI Act, kto decyduje, co wolno wkleić, i co zrobić po pomyłce. Wpis nie ocenia konkretnych narzędzi ani ich planów.
W skrócie:
- RODO nie zakazuje ani nie dopuszcza wprost ChatGPT, Gemini, Copilota czy Claude’a. Liczy się, czy firma spełnia ogólne warunki: podstawa prawna, zasady przetwarzania, umowa z dostawcą, warunki przekazania danych poza Europejski Obszar Gospodarczy (EOG).
- Wklejenie treści z danymi osobowymi do narzędzia AI jest przetwarzaniem danych. Pracownik przetwarza je wyłącznie na polecenie administratora, chyba że wymaga tego prawo Unii lub prawo krajowe (art. 29 RODO).
- Gdy firma przetwarza dane w imieniu klienta, decyduje klient. Jeżeli dostawca AI przetwarza te dane w imieniu firmy, jest dalszym podmiotem przetwarzającym i potrzebna jest uprzednia pisemna zgoda klienta, szczegółowa albo ogólna (art. 28 ust. 2 RODO). Jeżeli dostawca wykorzystuje dane do własnych celów, taka zgoda nie wystarczy: dotyczy dalszego podmiotu przetwarzającego, a nie odbiorcy działającego we własnym celu. O takim ujawnieniu mógłby zdecydować tylko klient jako administrator.
- Zatwierdzenie narzędzia nie wystarcza, by wkleić cały mail czy zgłoszenie. Wkleja się tylko dane niezbędne do zadania (art. 5 ust. 1 lit. c RODO).
- Usunięcie imienia i nazwiska zwykle nie wystarcza. Dla firmy, która ma oryginał, tekst nadal jest zwykle danymi osobowymi.
- Po pomyłce zgłoś ją od razu wewnątrz firmy. Zgłoszenie organowi nadzorczemu i termin 72 godzin dotyczą administratora, a nie pracownika.
Co wolno wkleić do narzędzia AI? Tabela dla pracownika
Tabela to nasze zalecenie, a nie odczytanie przepisu. Opiera się na tym, że o danych decyduje administrator, a pracownik działa na jego polecenie (art. 29 RODO). Administratorem jest firma, gdy sama ustala cele i sposoby przetwarzania. Gdy firma przetwarza dane w imieniu klienta, administratorem jest zwykle klient. W przykładach tak zakładamy; jeżeli klient sam przetwarza te dane w imieniu innego podmiotu, liczy się polecenie i zgoda administratora z początku łańcucha (art. 28 ust. 2 mówi o „pisemnej zgodzie administratora”).
| Co to oznacza | |
|---|---|
| Możesz | Użyć danych osobowych w takim zakresie, w jakim firma wcześniej dopuściła konkretne zadanie, dane, narzędzie i konto. Przy danych, które firma przetwarza w imieniu klienta, tylko w granicach polecenia klienta i jego zgody na dalszy podmiot przetwarzający. Możesz też użyć treści bez danych osobowych i bez tajemnic firmy w zatwierdzonym narzędziu, np. do szkicu ogólnego tekstu albo do przeredagowania publicznych materiałów firmy. |
| Nie wolno | Do żadnego narzędzia: haseł i danych logowania. Do narzędzi niezatwierdzonych, także na prywatnych kontach: danych klientów, pracowników, kontrahentów, danych przetwarzanych w imieniu klienta i informacji poufnych firmy. Danych, które firma przetwarza w imieniu klienta, do narzędzia, którego dostawcy nie obejmuje uprzednia pisemna zgoda klienta na dalszy podmiot przetwarzający (szczegółowa albo ogólna, po poinformowaniu klienta), także gdy własna firma to narzędzie zatwierdziła, ani do narzędzia, którego dostawca wykorzystuje dane do własnych celów. Danych o zdrowiu i innych danych szczególnych kategorii oraz danych o wyrokach i czynach zabronionych, chyba że firma ustaliła dla nich podstawę prawną (przy danych szczególnych kategorii: także wyjątek z art. 9 ust. 2 RODO, przy danych o wyrokach: przepis z art. 10) i w pisemnej zasadzie dopuściła to konkretne zadanie i te dane. Sama pisemna zasada firmy nie jest takim wyjątkiem (a przy danych klienta liczą się też jego polecenie i zgoda). |
| Wstrzymaj i zgłoś | Gdy procedura nie przewiduje takiego przypadku, np. chodzi o dane spoza dopuszczonego zakresu, dokumenty klienta, dane dzieci albo dane klienta, a nie wiesz, czy zgoda klienta na dalszy podmiot przetwarzający obejmuje dostawcę tego narzędzia. Wstrzymaj wysyłkę i zgłoś sprawę do oceny osobie wskazanej w procedurze. |
| Pomyłka | Jeśli dane już trafiły tam, gdzie nie powinny, zgłoś to od razu. Opisujemy to niżej. |
Czy wklejenie danych klienta do narzędzia AI to przetwarzanie danych osobowych?
Tak, jeśli wklejana treść zawiera dane osobowe. Dane osobowe to wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej, także takiej, którą da się zidentyfikować pośrednio (art. 4 pkt 1 RODO). Imię, nazwisko i służbowy e-mail osoby kontaktowej klienta są danymi osobowymi. Dane samej firmy jako osoby prawnej nimi nie są.
Przetwarzanie to każda operacja na danych, m.in. wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie i przechowywanie (art. 4 pkt 2 RODO). Z tych definicji wynika naszym zdaniem, że wklejenie treści z danymi osobowymi do czatu albo wgranie pliku jest przetwarzaniem po stronie firmy. Dostawca, do którego te dane trafiają, przetwarza je także wtedy, gdy wykorzystuje je wyłącznie do wygenerowania odpowiedzi. Nie trzeba czekać, aż je zapisze.
Prywatne konto pracownika niczego tu nie zmienia. RODO nie obejmuje czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze (art. 2 ust. 2 lit. c), ale praca na danych klientów taką czynnością nie jest. Więcej o prywatnych kontach w pracy piszemy we wpisie Shadow IT: narzędzia, o których firma nie wie.
Kto odpowiada za dane wklejone do narzędzia AI: firma czy pracownik?
Administratorem jest podmiot, który ustala cele i sposoby przetwarzania (art. 4 pkt 7 RODO). Według EROD pracownik, który przetwarza dane w ramach działalności firmy, także w narzędziu AI, robi to co do zasady pod kontrolą firmy, a nie we własnym imieniu. Pracownik nie staje się więc administratorem tylko dlatego, że to on wkleił tekst. Według EROD wyjątkiem jest sytuacja, w której pracownik używa danych do własnych celów.
Art. 29 RODO: „Podmiot przetwarzający oraz każda osoba działająca z upoważnienia administratora lub podmiotu przetwarzającego i mająca dostęp do danych osobowych przetwarzają je wyłącznie na polecenie administratora, chyba że wymaga tego prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego.” Administrator i podmiot przetwarzający mają przy tym podejmować działania, by tak właśnie było (art. 32 ust. 4 RODO).
Z tego wynika praktyczna reguła: pracownik wkleja do narzędzia AI tylko to, na co pozwala administrator. To nasz wniosek z art. 29.
Czy RODO zakazuje korzystania z narzędzi AI w pracy?
Nie zakazuje ani nie dopuszcza wprost. RODO nie zawiera przepisu o konkretnych narzędziach AI. Oba uproszczenia są błędne: „RODO zakazuje ChatGPT” i „RODO nie zakazuje ChatGPT, więc wolno wkleić dane klienta”. Brak zakazu nie jest zgodą. O użyciu danych decyduje administrator.
Narzędzie AI podlega tym samym zasadom co każde inne przetwarzanie:
- podstawa prawna: przetwarzanie wymaga co najmniej jednej podstawy z art. 6 ust. 1 RODO. RODO nie ma osobnej podstawy „dla AI”;
- cel: dane zbiera się w konkretnych celach i nie przetwarza dalej w sposób niezgodny z tymi celami (art. 5 ust. 1 lit. b);
- minimalizacja: dane muszą być ograniczone do tego, co niezbędne do celu (art. 5 ust. 1 lit. c). Z tego wynika, że do narzędzia AI wkleja się tylko te dane, których zadanie naprawdę wymaga;
- bezpieczeństwo: dane przetwarza się w sposób zapewniający ich ochronę, m.in. przed niedozwolonym przetwarzaniem (art. 5 ust. 1 lit. f);
- rozliczalność: administrator musi umieć wykazać przestrzeganie zasad (art. 5 ust. 2).
Użycie narzędzia AI do zadania, w celu którego dane zebrano, np. do streszczenia reklamacji, żeby na nią odpowiedzieć, może mieścić się w pierwotnym celu. Narzędzie jest wtedy sposobem wykonania zadania, a nie nowym celem. Pozostałe warunki nadal obowiązują: minimalizacja, bezpieczeństwo, umowa z dostawcą przetwarzającym dane w imieniu firmy, a przy danych klienta jego polecenie i zgoda na dalszy podmiot przetwarzający. To nasz wniosek; czy cel jest ten sam, ocenia administrator w danej sprawie. Dopiero gdy dane mają służyć innemu celowi, a firma nie ma zgody osoby ani szczególnego przepisu prawa, o którym mowa w art. 6 ust. 4, administrator ocenia zgodność celów według art. 6 ust. 4 RODO: m.in. związek między celami, kontekst, charakter danych, skutki i zabezpieczenia.
AI Act co do zasady nie ma wpływu na RODO: przy danych osobowych w narzędziach AI nadal stosuje się RODO (art. 2 ust. 7 AI Act; zastrzeżone tam wyjątki z art. 4a i 59 nie dotyczą tej sytuacji).
Kim jest dostawca narzędzia AI: przetwarza dane w imieniu firmy czy we własnym?
To zależy od konkretnej usługi i jej warunków. Kryterium jest znane: kto ustala cele i sposoby przetwarzania i kto działa w czyim imieniu. Wynik ustala się jednak dla danej usługi i operacji, a nie dla „ChatGPT” czy „AI” w ogóle, więc w tym wpisie go nie podajemy.
Najczęściej wchodzą w grę dwie role:
- Podmiot przetwarzający przetwarza dane w imieniu firmy (art. 4 pkt 8 RODO). Firma może powierzyć dane tylko dostawcy, który zapewnia wystarczające gwarancje (art. 28 ust. 1). Potrzebna jest umowa albo inny instrument prawny, który stanowi m.in., że dostawca przetwarza dane wyłącznie na udokumentowane polecenie administratora, także co do przekazywania danych do państwa trzeciego (art. 28 ust. 3 lit. a).
- Odrębny administrator. Dostawca, który sam ustala cele i sposoby przetwarzania, np. wykorzystuje wprowadzone dane do własnych celów, jest w tym zakresie administratorem (art. 4 pkt 7 RODO). Jeżeli dostawca działający jako podmiot przetwarzający robi to z naruszeniem RODO, uznaje się go za administratora tego przetwarzania (art. 28 ust. 10). Wtedy wklejenie danych oznacza ujawnienie ich podmiotowi, który przetwarza je we własnym imieniu, a to wymaga od firmy podstawy prawnej z art. 6 ust. 1.
Wyliczenie nie jest zamknięte. Gdy firma i dostawca wspólnie ustalają cele i sposoby przetwarzania, są współadministratorami (art. 4 pkt 7 i art. 26 RODO). Ten sam dostawca może też mieć różne role przy różnych operacjach, np. przetwarzać we własnym imieniu dane konta użytkownika, a w imieniu firmy treści wprowadzane do czatu. Rozstrzyga faktyczny przebieg przetwarzania, a umowa jest jednym z dowodów.
Dostawca będący podmiotem przetwarzającym jest odbiorcą danych, ale nie stroną trzecią (art. 4 pkt 9-10 RODO), więc zdanie „wklejenie to zawsze przekazanie danych osobie trzeciej” jest uproszczeniem. To nasz wniosek z obu definicji.
W odniesieniu do usługi ChatGPT objętej dochodzeniami organów nadzorczych (wersje GPT 3.5-4.0) grupa robocza EROD traktowała OpenAI jako administratora. Odnotowała też, że OpenAI deklarowało wykorzystywanie treści wprowadzanych przez użytkowników do trenowania i dawało możliwość rezygnacji, a według grupy użytkownicy powinni być o tym jasno informowani. Według grupy roboczej odpowiedzialności za zgodność z RODO nie powinno się przerzucać na osoby, których dane dotyczą, np. klauzulą w regulaminie, że odpowiadają za to, co wpisują do czatu. Naszym zdaniem nie zwalnia to firmy, która korzysta z narzędzia, z jej obowiązków jako administratora. Raport pochodzi z 23.05.2024, dotyczy jednej usługi, a jego stanowiska są wstępne i nie przesądzają wyników poszczególnych postępowań. Nie mówi, jak OpenAI postępuje dziś.
Umowa powierzenia ma formę pisemną, w tym elektroniczną, więc może być częścią warunków usługi. Samo zaakceptowanie regulaminu na prywatnym koncie pracownika nie daje jednak firmie pewności, że zawarto umowę spełniającą art. 28 ust. 3 i wiążącą dostawcę z firmą. Kupno płatnego planu też nie przesądza zgodności z RODO. Wyłączenie trenowania na danych ogranicza jeden cel dostawcy, ale nie zastępuje umowy, podstawy prawnej ani minimalizacji.
Gdy pracujesz na danych klienta: firma usługowa
Ta sama firma może być administratorem dla jednych operacji, np. przy danych własnych klientów i pracowników, i podmiotem przetwarzającym dla innych, np. przy danych, które przetwarza w imieniu klienta w ramach usługi. Według EROD rolę ocenia się dla danej operacji, a nie dla firmy w ogóle.
Przy danych klienta obowiązują dodatkowe reguły:
- Art. 28 ust. 2 RODO: „Podmiot przetwarzający nie korzysta z usług innego podmiotu przetwarzającego bez uprzedniej szczegółowej lub ogólnej pisemnej zgody administratora. W przypadku ogólnej pisemnej zgody podmiot przetwarzający informuje administratora o wszelkich zamierzonych zmianach dotyczących dodania lub zastąpienia innych podmiotów przetwarzających, dając tym samym administratorowi możliwość wyrażenia sprzeciwu wobec takich zmian.” Dostawca AI, który ma przetwarzać te dane w imieniu firmy, byłby takim innym (dalszym) podmiotem przetwarzającym. Przy zgodzie ogólnej klient nie wskazuje konkretnego narzędzia, ale firma musi go wcześniej poinformować o dodaniu dostawcy i dać mu możliwość sprzeciwu.
- Na dalszy podmiot przetwarzający firma nakłada umową lub innym aktem prawnym te same obowiązki ochrony danych, które ma wobec klienta. Jeżeli dalszy podmiot się z nich nie wywiąże, pełną odpowiedzialność wobec klienta ponosi firma (art. 28 ust. 4).
- Firma i jej pracownicy przetwarzają dane klienta wyłącznie na jego polecenie, chyba że wymaga tego prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego (art. 29). Umowa powierzenia stanowi przy tym, że firma przetwarza dane wyłącznie na udokumentowane polecenie administratora (art. 28 ust. 3 lit. a). Użycie narzędzia AI do tych danych musi mieścić się w tym poleceniu i w zgodzie klienta. Polecenie obejmuje też przekazanie danych klienta do państwa trzeciego.
- Jeżeli dostawca AI wykorzystuje dane do własnych celów, zgoda na dalszy podmiot przetwarzający nie rozwiązuje sprawy, bo dotyczy podpowierzenia, a nie ujawnienia danych odbiorcy działającemu we własnym celu. Takie ujawnienie musiałby odrębnie przewidzieć klient jako administrator, mając do niego podstawę, i wydać firmie udokumentowane polecenie; pracownik nie podejmuje tej decyzji. Bez tego przekazanie danych wykracza poza polecenie klienta (art. 29), a firma, która sama zaczęłaby w ten sposób ustalać cele i sposoby przetwarzania, w tym zakresie może zostać uznana za administratora (art. 28 ust. 10).
Wniosek dla pracownika: bez uprzedniej pisemnej zgody klienta, która obejmuje dostawcę narzędzia, danych klienta nie wkleja się do narzędzia AI, nawet jeśli własna firma zatwierdziła to narzędzie do swoich danych. Gdy nie wiesz, czy zgoda obejmuje dostawcę tego narzędzia, wstrzymaj wysyłkę i zapytaj.
Przykład (fikcyjny). Firma IT obsługuje sklep internetowy klienta. Otrzymuje zgłoszenie błędu przy zamówieniu z imieniem, nazwiskiem i adresem dostawy kupującego. Te dane przetwarza w imieniu klienta. Najpierw informatyk sprawdza, czy do rozwiązania problemu w ogóle potrzebne są nazwisko i adres kupującego. Zwykle wystarczy komunikat błędu i fikcyjne dane, i wtedy wkleja tylko je (art. 5 ust. 1 lit. c RODO). Prawdziwe dane może wkleić tylko wtedy, gdy są niezbędne, firma dopuściła to narzędzie i to konto, uprzednia pisemna zgoda klienta na dalszy podmiot przetwarzający obejmuje dostawcę tego narzędzia, a użycie mieści się w granicach polecenia klienta. Bez takiej zgody nie wkleja. Gdy nie wie, czy zgoda go obejmuje, wstrzymuje wysyłkę i zgłasza sprawę. Jeżeli już wkleił, zgłasza to od razu wewnątrz firmy, a firma po stwierdzeniu naruszenia bez zbędnej zwłoki zgłasza je klientowi.
Czy dane wklejone do narzędzia AI trafiają poza EOG i czy to problem?
Mogą trafiać, jeśli dostawca przetwarza je np. w USA. Czy konkretny dostawca przekazuje dane poza EOG, na jakiej podstawie i gdzie je przetwarza, sprawdza się w jego umowie. W tym wpisie tego nie oceniamy.
Przekazanie danych do państwa trzeciego jest zgodne z prawem tylko wtedy, gdy administrator i podmiot przetwarzający spełniają warunki rozdziału V RODO (art. 44). Sama lokalizacja serwera i treść umowy nie rozstrzygają sprawy: trzeba ustalić, komu faktycznie udostępnia się dane, także przy zdalnym wsparciu albo dalszym powierzeniu. EROD opisuje trzy łączne kryteria, które pozwalają uznać operację za przekazanie. Podstawy legalnego przekazania są trzy:
- decyzja Komisji Europejskiej stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony. Wtedy przekazanie nie wymaga specjalnego zezwolenia (art. 45 ust. 1);
- odpowiednie zabezpieczenia, np. standardowe klauzule ochrony danych przyjęte przez Komisję, pod warunkiem że obowiązują egzekwowalne prawa osób i skuteczne środki ochrony prawnej (art. 46);
- wyjątki w szczególnych sytuacjach z art. 49, gdy nie ma ani decyzji, ani zabezpieczeń. Naszym zdaniem to wyjątki, a nie zwykła podstawa stałego korzystania z narzędzia AI.
Dla USA obowiązuje decyzja 2023/1795, tzw. Data Privacy Framework. Obejmuje tylko podmioty w USA wpisane do wykazu prowadzonego przez Departament Handlu, a nie całe USA. Przy konkretnym przekazaniu sprawdza się, czy w wykazie jest właściwa osoba prawna, czy jej udział jest aktualny i czy obejmuje dane, o które chodzi. Sąd UE wyrokiem z 3.09.2025 (T-553/23 Latombe/Komisja) oddalił skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji, oceniając stan na dzień jej przyjęcia. Od wyroku wniesiono 31.10.2025 odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości (sprawa C-703/25 P). Na 19.11.2026 decyzja obowiązuje i figuruje na liście Komisji. Postępowanie odwoławcze trwa (InfoCuria, odczyt 19.11.2026). Przekazywanie danych do USA nie jest więc zakazane, ale zależy od podstawy w konkretnej usłudze.
Czy wystarczy usunąć imię i nazwisko?
Zwykle nie. Usunięcie nazwiska zmniejsza ryzyko, ale samo nie zmienia danych w anonimowe.
Samo usunięcie nazwiska nie jest pseudonimizacją. Art. 4 pkt 5 RODO stawia warunek, że dodatkowe informacje pozwalające przypisać dane osobie „są przechowywane osobno i są objęte środkami technicznymi i organizacyjnymi uniemożliwiającymi ich przypisanie zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej”. Samo usunięcie nazwiska z maila tego warunku nie spełnia. Pracownik nie może więc traktować prawdziwego maila bez nazwiska jak anonimowego.
To zwykle nadal dane osobowe. Dane spseudonimizowane, które da się przypisać osobie przy użyciu dodatkowych informacji, są danymi osobowymi. O identyfikowalności decydują rozsądnie prawdopodobne sposoby, a przy ich ocenie liczą się np. koszt, czas i dostępna technologia (motyw 26 RODO). Firma, która ma oryginał maila, umowę albo wpis w systemie klienta, zwykle może przypisać tekst osobie, więc dla niej to nadal dane osobowe. To nasz wniosek, zbieżny z wyrokiem TSUE C-413/23 P, który dotyczył przepisów dla instytucji UE, wykładanych jednolicie z RODO.
Osobę można rozpoznać po kontekście. Stanowisko, miejscowość, data zdarzenia, numer sprawy albo nietypowa sytuacja mogą wskazać osobę bez imienia i nazwiska. Przykład: „kierowniczka sklepu w Wieliczce, która 3 marca złożyła reklamację na zepsutą lodówkę” to dla firmy rozpoznawalna osoba.
Czy dla dostawcy narzędzia takie dane mogą nie być danymi osobowymi? Według TSUE dla odbiorcy dane spseudonimizowane mogą nie być danymi osobowymi, ale tylko wtedy, gdy nie może on znieść zabezpieczeń ani zidentyfikować osoby innymi sposobami. Czy tak jest w narzędziu AI, zależy od faktów: treści i usługi. Wyrok nie daje podstaw, by z góry zakładać, że dane wysyłane do narzędzia AI są dla dostawcy anonimowe.
Mimo to ograniczanie treści ma sens. Pseudonimizacja jest wymienionym w RODO środkiem bezpieczeństwa (art. 32 ust. 1 lit. a): zmniejsza ryzyko, ale nie wyłącza stosowania RODO. Zalecamy więc przed wklejeniem do zatwierdzonego narzędzia usuwać lub zastępować nazwiska, adresy, numery i szczegóły kontekstu, które pozwalają rozpoznać osobę. Pamiętaj tylko, że to zwykle nie czyni danych anonimowymi.
Jakich danych nie wklejać, a kiedy wstrzymać wysyłkę?
Rozwinięcie tabeli z początku wpisu (nasze zalecenie):
- Hasła i dane logowania: do żadnego narzędzia.
- Dane o zdrowiu i inne dane szczególnych kategorii (m.in. o poglądach, przynależności związkowej, dane biometryczne do identyfikacji): ich przetwarzanie jest co do zasady zakazane, a wyjątki wymagają spełnienia jednego z warunków z art. 9 ust. 2 RODO. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przetwarzanie danych o zdrowiu na podstawie art. 9 ust. 2 lit. h musi spełniać zarówno wymogi tego przepisu, jak i co najmniej jeden z warunków z art. 6 ust. 1 (wyrok z 21.12.2023, C-667/21, pkt 79). Z uzasadnienia (pkt 74) wynika naszym zdaniem, że dotyczy to każdego wyjątku z art. 9 ust. 2. Ani zgoda przełożonego, ani zatwierdzenie narzędzia przez firmę nie są takim wyjątkiem. Dlatego w tabeli te dane są w wierszu „nie wolno”, chyba że firma ustaliła wyjątek z art. 9 ust. 2 i podstawę z art. 6 ust. 1, a potem w pisemnej zasadzie dopuściła to konkretne zadanie i te dane.
- Dane o wyrokach skazujących i czynach zabronionych to osobna kategoria (art. 10 RODO). Na podstawie art. 6 ust. 1 wolno je przetwarzać wyłącznie pod nadzorem władz publicznych albo jeżeli zezwala na to prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego przewidujące odpowiednie zabezpieczenia. Wewnętrzna zasada firmy nie zastąpi takiego przepisu. W tabeli: „nie wolno”, chyba że firma ma przepis zezwalający i dopuściła te dane w pisemnej zasadzie.
- Dane dzieci nie są z samego powodu wieku danymi szczególnych kategorii. Motyw 38 RODO wskazuje jednak, że dzieci wymagają szczególnej ochrony, a UODO wymienia dane dzieci, obok danych szczególnych kategorii i danych o wyrokach, jako sytuację, w której jego lista pytań dla małych i średnich firm nie wystarcza. W tabeli: „wstrzymaj i zgłoś”, chyba że firma wcześniej wprost dopuściła dane dzieci w tym konkretnym zadaniu. Dane o zdrowiu dziecka to dane o zdrowiu.
Przykład (fikcyjny): szkic odpowiedzi bez danych. Pracownica prosi zatwierdzone narzędzie: „Napisz uprzejmą odpowiedź na reklamację opóźnionej dostawy, z przeprosinami i propozycją rabatu 10%”. Nie wkleja maila klienta. Nie ma tu danych osobowych ani tajemnic firmy, więc to wiersz „możesz”.
Przykład (fikcyjny): prawdziwy mail klienta w zatwierdzonym procesie. Firma z góry dopuściła streszczanie reklamacji w konkretnym narzędziu i na kontach firmowych. Dostawca przetwarza dane w jej imieniu na podstawie umowy z art. 28 RODO. Firma ustaliła podstawę przetwarzania i sprawdziła, na jakiej podstawie dostawca przekazuje dane poza EOG. Sprawdziła też, czy informacja dla klientów o odbiorcach danych obejmuje taki sposób obsługi reklamacji (art. 13 ust. 1 lit. e i art. 14 ust. 1 lit. e RODO), i oceniła, czy przetwarzanie wymaga oceny skutków (art. 35 ust. 1). Cel jest ten sam co przy zbieraniu danych: odpowiedź na reklamację. Pracownik wkleja tylko treść potrzebną do streszczenia, bez numeru telefonu i adresu.
Oferty, ceny i dokumenty firmy
Nie tylko dane osobowe wymagają ostrożności. Ceny, oferty, kod, plany i dane finansowe firmy same w sobie zwykle nie są danymi osobowymi. RODO obejmuje jednak każdą zawartą w nich informację o osobie fizycznej, np. dane osoby kontaktowej w ofercie albo dane jednoosobowego przedsiębiorcy w dokumencie finansowym. Takie materiały mogą być też chronione jako tajemnica przedsiębiorstwa, przez obowiązek pracowniczy albo przez klauzulę poufności w umowie z klientem. Tajemnicą przedsiębiorstwa są informacje o wartości gospodarczej, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się takimi informacjami albo nie są dla nich łatwo dostępne, o ile uprawniony podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności (art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). Zasady korzystania z narzędzi AI mogą być jednym z takich działań, a ich brak może utrudnić wykazanie, że informacja jest tajemnicą. To nasz wniosek. Pracownik ma przy tym obowiązek zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę (art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy).
Co zrobić, gdy dane trafiły do niewłaściwego narzędzia?
Zalecamy taką kolejność:
- Zgłoś to od razu osobie wskazanej w procedurze firmy. Podaj, co wkleiłeś, do jakiego narzędzia i konta, kiedy i czyje to dane: własne firmy czy klienta, dla którego firma świadczy usługę.
- Nie kasuj od razu historii rozmowy. Usuń ją dopiero po uzgodnieniu, bo może być potrzebna do oceny. Jeśli wkleiłeś hasło, token albo klucz dostępu, samo zachowanie historii nie ogranicza ryzyka: powiedz o tym od razu, żeby można je było unieważnić.
- Zgłoszenie naruszenia organowi nadzorczemu (art. 33 RODO) to obowiązek administratora, a nie Twój. Nie musisz go składać za firmę. O zgłoszeniu decyduje administrator, a inspektor ochrony danych, jeśli firma go wyznaczyła, doradza.
Czy wklejenie danych do narzędzia, którego firma nie dopuściła, jest naruszeniem ochrony danych? Może być, bo naruszeniem jest m.in. naruszenie bezpieczeństwa prowadzące do nieuprawnionego ujawnienia danych (art. 4 pkt 12 RODO). Rozstrzyga ta definicja: jeżeli ustalono naruszenie bezpieczeństwa, które doprowadziło do nieuprawnionego ujawnienia danych osobowych, jest to naruszenie ochrony danych. Sam fakt użycia niezatwierdzonego narzędzia tego nie przesądza. Czy naruszenie trzeba zgłosić organowi, ocenia osobno administrator, czyli firma przy własnych danych: zgłasza je, chyba że jest mało prawdopodobne, by skutkowało ryzykiem naruszenia praw lub wolności osób (art. 33 ust. 1). Przy danych klienta firma nie czeka na jego ocenę: gdy stwierdzi naruszenie, bez zbędnej zwłoki zgłasza je klientowi (niżej).
Jeżeli administrator stwierdzi naruszenie, zgłasza je właściwemu organowi nadzorczemu, w Polsce zwykle Prezesowi UODO, bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości nie później niż w 72 godziny po stwierdzeniu, chyba że jest mało prawdopodobne, by skutkowało ono ryzykiem naruszenia praw lub wolności osób fizycznych (art. 33 ust. 1 i art. 55 RODO). Dokumentuje każde naruszenie, także to, którego nie zgłasza (art. 33 ust. 5). Gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko naruszenia praw lub wolności osób, bez zbędnej zwłoki zawiadamia też te osoby, z wyjątkami z art. 34 ust. 3. Termin 72 godzin dotyczy administratora, a nie pracownika.
Gdy wklejone dane firma przetwarzała w imieniu klienta, firma po stwierdzeniu naruszenia bez zbędnej zwłoki zgłasza je klientowi (art. 33 ust. 2 RODO), także gdy sama ocenia ryzyko jako małe. Ocena ryzyka, zgłoszenie do organu nadzorczego i zawiadomienie osób należą do klienta, a firma pomaga mu w tym (art. 28 ust. 3 lit. f).
Firmom zalecamy zapowiedzieć w zasadach, że samo zgłoszenie pomyłki nie będzie podstawą do wyciągania konsekwencji wobec zgłaszającego. Szczegółowo o pierwszych krokach po naruszeniu piszemy we wpisie Naruszenie ochrony danych osobowych: co zrobić w pierwszej godzinie.
Co mówi o tym AI Act, a czego nie wymaga?
AI Act nie określa, jakie dane pracownik może wkleić do czatu ogólnego przeznaczenia. Dane osobowe chroni RODO. AI Act ma znaczenie, gdy liczy się cel użycia systemu. Już dziś zakazuje np. wykorzystywania systemów AI do wyciągania wniosków na temat emocji osób w miejscu pracy, poza względami medycznymi lub bezpieczeństwa (art. 5 ust. 1 lit. f). Według niewiążących wytycznych Komisji zakaz dotyczy wnioskowania na podstawie danych biometrycznych, np. obrazu twarzy lub głosu, a nie samej analizy tekstu. Przy systemach wysokiego ryzyka podmiot stosujący, w zakresie, w jakim kontroluje dane wejściowe, zapewnia, by były adekwatne i wystarczająco reprezentatywne w odniesieniu do przeznaczenia systemu (art. 26 ust. 4). Samo użycie AI w rekrutacji czy ocenie pracowników nie przesądza, że system jest systemem wysokiego ryzyka; decyduje klasyfikacja według art. 6 i załącznika III. Dla takich systemów z załącznika III obowiązki stosuje się od 2.12.2027 (art. 113), a do systemów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku przed tą datą rozporządzenie stosuje się co do zasady tylko wtedy, gdy później dokonano w nich istotnych zmian w projekcie (art. 111 ust. 2).
Kompetencje w zakresie AI. Art. 4 ust. 1 AI Act w brzmieniu nadanym rozporządzeniem 2026/1744: „Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI podejmują środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI wśród swojego personelu i innych osób zajmujących się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w ich imieniu […]. Taki obowiązek nie oznacza, że dostawcy lub podmioty mają zapewniać osiągnięcie określonego poziomu kompetencji w zakresie AI przez poszczególne osoby.”
- Kogo dotyczy. Podmiot stosujący to podmiot, który wykorzystuje system AI, nad którym sprawuje kontrolę, z wyjątkiem osobistej działalności pozazawodowej (art. 3 pkt 4). AI Act nie stosuje się do obowiązków osób, które korzystają z AI w ramach czysto osobistej działalności pozazawodowej (art. 2 ust. 10), a praca taką działalnością nie jest. Firma, która udostępnia pracownikom czat AI, jest naszym zdaniem co do zasady podmiotem stosującym, a pracownik należy do jej „personelu”. Czy firma jest podmiotem stosującym, gdy pracownik bez jej wiedzy używa prywatnego konta, przepis nie rozstrzyga. To sprawa otwarta. Zalecamy, by firma, która wie lub powinna wiedzieć o używaniu AI w pracy, uwzględniała je w swoich działaniach.
- Od kiedy. Obowiązek z art. 4 stosuje się od 2.02.2025. Obecne, łagodniejsze brzmienie („środki, które wspierają”) obowiązuje od 27.07.2026. Prawodawca zmienił przepis, bo uznał, że obowiązek zapewnienia wystarczającego poziomu kompetencji nie byłby odpowiedni dla wszystkich firm, zwłaszcza mniejszych (motyw 8 rozporządzenia 2026/1744). Obowiązku nie zniesiono.
- Czego nie wymaga. Przepis nie określa formy, czasu trwania, programu ani certyfikatu. Wymaga środków, które uwzględniają wiedzę techniczną, doświadczenie, wykształcenie i wyszkolenie osób, kontekst użycia oraz osoby, wobec których system ma być wykorzystywany.
- Kary. Art. 99 ust. 4 AI Act nie wymienia art. 4 wśród przepisów zagrożonych administracyjną karą pieniężną, a ustawa o systemach AI (art. 104 ust. 1) odsyła do przypadków z rozdziału XII AI Act. Kary pieniężnej za samo naruszenie art. 4 te przepisy więc nie przewidują. Brak osobnego kursu nie oznacza też sam w sobie naruszenia art. 4, bo przepis nie wymaga określonej formy.
Oznaczanie treści z AI. Obowiązki informowania, że rozmawia się z AI, i oznaczania wyników w formacie do odczytu maszynowego ciążą na dostawcach (art. 50 ust. 1-2), a nie na pracowniku. Dostawcy systemów generatywnych wprowadzonych do obrotu przed 2.08.2026 mają na oznaczanie wyników czas do 2.12.2026 (art. 111 ust. 4). Art. 50 ust. 3 dotyczy podmiotów stosujących systemy rozpoznawania emocji i kategoryzacji biometrycznej. Poza tym firma jako podmiot stosujący musi ujawniać użycie AI przy treściach deepfake i przy tekstach publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego, chyba że tekst przeszedł weryfikację człowieka lub kontrolę redakcyjną i ktoś ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną (art. 50 ust. 4). Indywidualny mail do klienta napisany z pomocą AI nie jest naszym zdaniem objęty tym obowiązkiem. Czym innym jest czat, w którym klient rozmawia bezpośrednio z systemem AI: dostawca takiego systemu musi zapewnić, by osoba była informowana, że prowadzi interakcję z AI, chyba że jest to oczywiste dla dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej osoby (art. 50 ust. 1). Firma, która sama tworzy taki czat, może być jego dostawcą.
W Polsce organem nadzoru rynku AI jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która w określonych sprawach współpracuje z Prezesem UODO (art. 5 i art. 20 ustawy o systemach sztucznej inteligencji). Dane osobowe w narzędziach AI nadal nadzoruje Prezes UODO.
Jak firma może uporządkować korzystanie z AI?
Administrator wdraża odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, w razie potrzeby przegląda je i uaktualnia, a jeżeli jest to proporcjonalne, wdraża polityki ochrony danych (art. 24 ust. 1-2 RODO). Ani RODO, ani AI Act nie wymieniają „polityki AI”. Pisemne zasady korzystania z AI są jednak typowym sposobem, w jaki firma realizuje obowiązki z art. 24 i art. 32 RODO (a przy danych klienta z art. 28 i 32) oraz podejmuje środki z art. 4 AI Act. To nasz wniosek. Pracownik stosuje się do poleceń przełożonych dotyczących pracy, jeżeli nie są sprzeczne z prawem lub umową (art. 100 § 1 Kodeksu pracy), a zasady korzystania z AI mogą mieć charakter takich poleceń. Osoby współpracujące na innej podstawie niż umowa o pracę, które działają z upoważnienia firmy, wiąże art. 29 RODO i ich umowa.
Dobry punkt wyjścia to listy pytań przygotowane przez UODO, w tym wersja dla małych i średnich firm korzystających z gotowych narzędzi. Dotyczą m.in. zasad wprowadzania danych, umowy powierzenia, trenowania na danych, miejsca przechowywania i przekazywania danych poza UE. Według instrukcji do listy przed użyciem narzędzia na danych klientów lub pracowników trzeba mieć umowę z dostawcą (umowę powierzenia, jeśli dostawca przetwarza dane w imieniu firmy), ustaloną podstawę przetwarzania, informację dla osób i wiedzę, gdzie dane są przechowywane. UODO zaznacza, że listy nie zastąpią analizy ryzyka ani oceny skutków, nie są wiążącą wykładnią przepisów i nie przesądzają o zgodności z RODO. Według UODO lista dla MŚP nie wystarcza m.in. wtedy, gdy dane są przekazywane poza EOG albo gdy przetwarza się dane szczególnych kategorii, dane dzieci lub dane o wyrokach. Wtedy trzeba sięgnąć po wersję rozszerzoną.
Rekomendujemy:
- krótką listę zatwierdzonych narzędzi i kont (firmowych, nie prywatnych) wraz z zadaniami, do których je dopuszczono. Według instrukcji UODO listę pytań wypełnia się dla każdego procesu, a nie raz dla narzędzia;
- sprawdzenie warunków dostawcy przed dopisaniem narzędzia do listy: umowa powierzenia, trenowanie na danych i możliwość jego wyłączenia, okres przechowywania historii i plików, miejsce przetwarzania i podstawa przekazania poza EOG, kontrola kont. Wypełnioną listę UODO warto zachować;
- konfigurację: wyłączone trenowanie (jeśli jest taka opcja), najkrótszy potrzebny okres przechowywania historii, konta imienne, uwierzytelnianie dwuskładnikowe;
- krótkie szkolenie z zasad i powtórkę przy zmianie narzędzi;
- okresowy przegląd listy, bo dostawcy zmieniają modele, ustawienia i umowy.
Jak zgłaszać prośby o nowe narzędzia, opisujemy we wpisie Shadow IT. O tym, czym różnią się publiczne i firmowe wersje narzędzi AI i jak w dokumentach można przemycić ukryte polecenia, piszemy we wpisie Ukryte polecenia w dokumentach.
Podsumowanie
- RODO nie zakazuje ani nie dopuszcza wprost narzędzi AI. Decyduje, czy firma spełnia ogólne warunki, a pracownik działa na polecenie administratora.
- Wklejenie treści z danymi osobowymi jest przetwarzaniem.
- Przy danych klienta firmy usługowej potrzebna jest uprzednia pisemna zgoda klienta na dalszy podmiot przetwarzający, która obejmuje dostawcę AI. Ta zgoda nie obejmuje dostawcy, który wykorzystuje dane do własnych celów; o takim ujawnieniu mógłby zdecydować tylko klient jako administrator.
- Zatwierdzenie narzędzia nie wystarcza, by wkleić cały mail czy zgłoszenie: wkleja się tylko dane niezbędne do zadania.
- Usunięcie nazwiska zmniejsza ryzyko, ale zwykle nie czyni danych anonimowymi.
- Hasła nigdy (nasze zalecenie). Dane o zdrowiu tylko wtedy, gdy firma ma podstawę z art. 6 ust. 1 i wyjątek z art. 9 ust. 2 RODO, a dane o wyrokach, gdy ma podstawę z art. 6 ust. 1 i przetwarzanie odbywa się pod nadzorem władz publicznych albo zezwala na nie prawo Unii lub prawo krajowe z odpowiednimi zabezpieczeniami (art. 10 RODO). Pisemna zasada firmy, która je dopuszcza, to dodatkowe zabezpieczenie, a nie podstawa. W nietypowej sytuacji wstrzymaj wysyłkę i zapytaj (nasze zalecenie).
- Pomyłkę zgłoś od razu wewnątrz firmy. O zgłoszeniu organowi nadzorczemu decyduje administrator.
- AI Act nie określa, jakie dane wolno wkleić do czatu ogólnego przeznaczenia; dla danych osobowych liczy się RODO. Art. 4 wymaga od firm środków wspierających kompetencje w zakresie AI, bez określonej formy.
Powiązane wpisy: Shadow IT, Ukryte polecenia w dokumentach, Szkolenie RODO dla pracowników, Naruszenie ochrony danych osobowych.
Szkolenie RODO online od eTechnologie
W naszym kursie RODO online dla pracowników firm pracownicy ćwiczą na scenariuszach decyzyjnych m.in. korzystanie z narzędzi AI: co wolno wkleić, kiedy zapytać i co zrobić po pomyłce. Kurs kończy się egzaminem i certyfikatem ukończenia. Wspiera realizację obowiązków firmy, także środków z art. 4 AI Act, ale sam nie zapewnia zgodności z RODO ani z AI Act.
Źródła (stan prawny na 19.11.2026)
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO), art. 2, 4, 5, 6, 9, 10, 13, 14, 24, 26, 28, 29, 32, 33, 34, 35, 39, 44-46, 49, 55, motywy 14, 26, 28, 38, 51.
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), tekst skonsolidowany z 27.07.2026, art. 2, 3, 4, 5, 6, 26, 50, 99, 111, 113, załącznik III; Komisja Europejska, wytyczne w sprawie zakazanych praktyk w zakresie AI (2025); rozporządzenie (UE) 2026/1744, motyw 8.
- Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. z 2026 r. poz. 1003), art. 5, 20, 104.
- Ustawa z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, art. 11.
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245), art. 100.
- Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/1795 (Data Privacy Framework UE-USA); Komisja Europejska, Adequacy decisions.
- TSUE, komunikat prasowy nr 106/25 (T-553/23 Latombe/Komisja); odwołanie C-703/25 P, Dz.Urz. UE C/2025/6610.
- Wyrok TSUE z 4.09.2025, C-413/23 P, EDPS/SRB; wyrok TSUE z 21.12.2023, C-667/21, Krankenversicherung Nordrhein.
- EROD, Wytyczne 07/2020 dotyczące pojęć administratora i podmiotu przetwarzającego, wersja 2.0.
- EROD, Report of the work undertaken by the ChatGPT Taskforce, 23.05.2024. 10a. EROD, Wytyczne 05/2021 w sprawie wzajemnych zależności między stosowaniem art. 3 a przepisami dotyczącymi międzynarodowego przekazywania danych zgodnie z rozdziałem V RODO, wersja 2.0, 14.02.2023.
- UODO, Listy pytań inicjalnych - ochrona danych osobowych w kontekście systemów sztucznej inteligencji; komunikat UODO z 06.08.2026.
Najczęstsze pytania
Czy mogę wkleić do narzędzia AI maila od klienta?
Tylko w granicach polecenia administratora. Wklejenie maila z danymi osobowymi jest przetwarzaniem danych, a pracownik przetwarza je wyłącznie na polecenie administratora, chyba że wymaga tego prawo Unii lub prawo krajowe (art. 29 RODO). Zalecamy, by firma z góry dopuszczała konkretne zadanie, dane, narzędzie i konto. Nawet w zatwierdzonym narzędziu wkleja się tylko dane niezbędne do zadania (art. 5 ust. 1 lit. c RODO), a nie zawsze cały mail. Jeżeli firma przetwarza dane w imieniu klienta, np. świadczy mu usługę serwisową, potrzebna jest też uprzednia pisemna zgoda tego klienta na dalszy podmiot przetwarzający: szczegółowa albo ogólna, a przy ogólnej firma musi wcześniej poinformować klienta o dodaniu dostawcy i dać mu możliwość sprzeciwu (art. 28 ust. 2 RODO). Zgoda na dalszy podmiot przetwarzający nie obejmuje dostawcy, który wykorzystuje treść do własnych celów: o takim ujawnieniu danych mógłby zdecydować tylko klient jako administrator, a nie pracownik. Gdy nie wiesz, czy takie zasady są, wstrzymaj wysyłkę i zapytaj osobę wskazaną w procedurze.
Czy płatna wersja narzędzia AI wystarczy, żeby wklejać dane klientów?
Nie automatycznie. Rolę dostawcy i treść umowy trzeba sprawdzić dla konkretnej usługi i planu. Samo kupno planu nie przesądza, że przetwarzanie jest zgodne z RODO: nadal liczą się podstawa prawna, ograniczenie danych do niezbędnych i warunki przekazania poza Europejski Obszar Gospodarczy.
Czy AI Act każe szkolić pracowników z AI?
Art. 4 AI Act wymaga od firm, które jako podmioty stosujące wykorzystują systemy AI w działalności zawodowej, by podejmowały środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI personelu. Obowiązek stosuje się od 2.02.2025, a obecne brzmienie obowiązuje od 27.07.2026. Przepis nie określa formy, programu ani certyfikatu i nie oznacza obowiązku zapewnienia określonego poziomu kompetencji u poszczególnych osób.
Co zrobić, jeśli już wkleiłem dane klienta do niewłaściwego narzędzia?
Zgłoś to od razu osobie wskazanej w procedurze firmy: co wkleiłeś, do jakiego narzędzia i konta, kiedy i czyje to dane. Historię rozmowy usuń dopiero po uzgodnieniu, bo może być potrzebna do oceny. Jeśli wkleiłeś hasło, token albo klucz dostępu, powiedz o tym od razu, żeby można je było unieważnić. O tym, czy zgłosić naruszenie organowi nadzorczemu (zwykle Prezesowi UODO), decyduje administrator. Jeśli dane należały do klienta, dla którego firma świadczy usługę, firma po stwierdzeniu naruszenia bez zbędnej zwłoki zgłasza je temu klientowi, niezależnie od własnej oceny ryzyka.
Chcesz zobaczyć platformę na żywo?30-minutowa prezentacja online - pokażemy Spoti na Twoich przykładach.
Umów prezentację



